Podstawą prawną nakazującą poszczególnym krajom Unii Europejskiej konieczność przyjęcia odpowiednich regulacji mających wprowadzić od dnia 1 stycznia 2009 roku certyfikatów energetycznych budynków jest dyrektywa 2002/91/EC Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z dnia 16 grudnia 2002 roku dotycząca jakości energetycznej budynków.
Zgodnie ze znowelizowanym prawem budowlanym od 1 stycznia 2009 r. mieszkania, domy, magazyny oraz powierzchnie biurowe przeznaczone na sprzedaż, wynajem lub oddawane do użytku, muszą posiadać świadectwo charakterystyki energetycznej (certyfikat) określający wielkość energii wyrażoną w kWh/m2/rok niezbędną do zaspokojenia różnych potrzeb związanych z użytkowaniem. Ważność świadectwa to 10 lat. Po tym czasie trzeba będzie powtórzyć procedurę, obowiązek taki istnieje także w przypadku remontu, który wpłynie na charakterystykę energetyczną budynku. 

W Polsce natomiast podstawę prawną stanowi nowelizacja ustawy Prawo Budowlane z dnia 19 września 2007 roku. Zawarto w niej wszystkie niezbędne informacje dotyczące implementacji dyrektywy unijnej.
 
Obliczania charakterystyki energetycznej budynków obejmuje między innymi następujące aspekty :

• charakterystykę cieplną budynku (okrycie i ściany wewnętrzne, itd. ), charakterystyka ta może również obejmować szczelność powietrzną
• instalację grzewczą i zaopatrzenie w ciepłą wodę, włącznie z charakterystyką ich izolacji
• instalację klimatyzacyjną
• wentylację
• wbudowaną instalację oświetleniową (głównie sektor niemieszkalny)
• położenie i zorientowanie budynku, włącznie z klimatem zewnętrznym
• pasywne systemy słoneczne i ochronę przed słońcem
• naturalną wentylację
• warunki klimatu wnętrza, włącznie z projektowanym klimatem wnętrza

Ponadto w obliczeniach brany jest pod uwagę także pozytywny wpływ poniższych czynników :
 

• aktywne systemy słoneczne i inne systemy grzewcze i elektryczne oparte na odnawialnych źródłach energii
• elektryczność wytwarzana przez CHP
• lokalne lub blokowe systemy grzewcze i chłodzenia
• naturalne oświetlenie

Na potrzebę obliczeń budynki klasyfikuje się w odrębne kategorie takie jak :
 

• budynki jednorodzinne różnych rodzajów
• bloki mieszkalne
• biura
• budynki edukacyjne
• szpitale
• hotele i restauracje
• obiekty sportowe
• budynki usług handlu hurtowego i detalicznego
• inne rodzaje budynków zużywających energię

Zgodnie ze znowelizowanym prawem budowlanym w 2009 roku wchodzi obowiązek certyfikacji energetycznej budynków. Dyrektywy 2002 /91/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 16.12.2002 r. w sprawie charakterystyki energetycznej budynków zobowiązuje kraje członkowskie do aktywnej promocji poprawy standardu energetycznego budynków w obrębie państw Wspólnoty poprzez egzekwowanie obowiązku:

- posiadania świadectw energetycznych przez określone rodzaje budynków nowopowstałe, modernizowanych, sprzedawanych i wynajmowanych oraz sprzedawane i wynajmowane lokale mieszkalne (np. w budynkach użyteczności publicznej lokale mieszkalne dla nauczycieli czy personelu szpitalnego znajdujące się w części mieszkalnej budynku),

- wykonywania okresowych kontroli kotłów i systemów klimatyzacji,

- wykonania jednorazowej kontroli instalacji ogrzewczych, w których pracują kotły starsze niż 15 lat. Spełnianie obowiązków nałożonych Dyrektywą należy realizować, zgodnie z ustaleniem art.1, przy uwzględnieniu krajowych warunków klimatycznych oraz wymagań klimatu wewnętrznego, a także rachunku ekonomicznego. Powyższe obowiązki dotyczą zasobów budowlanych bez względu na ich położenie, a więc zarówno na obszarach miejskich, jaki i wiejskich.
 

• Projekt Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dn. 6.11.2008 r.- w sprawie metodologii sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków.
• Ustawa z dnia 19 września 2007 r. o zmianie ustawy - Prawo Budowlane (Dz. U. Nr 191, poz. 1373) - ustawa wprowadzająca obowiązek sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej budynków.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy audytu energetycznego (Dz. U. Nr 12, poz. 114) - rozporządzenie szczegółowo określające metodologię wykonywania audytów energetycznych.
• Ustawa z dnia 18 grudnia 1998 r. o wspieraniu przedsięwzięć termomodernizacyjnych (Dz.U. Nr 162, poz 1121) wraz ze zmianami wg Ustawy z dnia 21 czerwca 2001 ( Dz.U. Nr 76, poz. 808 ) (tekst jednolity) - ustawa definiująca fundusz termomodernizacyjny i określająca warunki przyznawania premii termomodernizacyjnej